Çocuklarda DEHB belirtileri nelerdir?
Belirtiler çocuğun yaşına, gelişim düzeyine ve bulunduğu ortama göre değişir. İşaretlerin birden fazla ortamda görülmesi ve günlük işlevleri etkilemesi önemlidir.
- Görevleri sürdürmekte ve yönergeleri takip etmekte zorlanma
- Sık eşya kaybetme ve unutkanlık
- Sırasını beklemekte güçlük
- Yaşa göre beklenenden yoğun hareketlilik
DEHB tanısını kim koyar?
Tanı bir test sonucuyla veya internet kontrol listesiyle konulmaz. Çocuk ve ergen psikiyatristi; çocuk, aile ve gerektiğinde öğretmenden alınan bilgilerle değerlendirme yapar.
Aile ve okul nasıl destek olabilir?
Öngörülebilir rutinler, kısa yönergeler ve görevleri küçük adımlara bölmek destekleyici olabilir. Bilinçaltı telkin çalışmaları DEHB tedavisinin yerine geçmez.
Değerlendirme sürecinde neler incelenir?
DEHB değerlendirmesi yalnızca çocuğun hareketli olup olmadığına bakılarak yapılmaz. Belirtilerin başlangıç zamanı, farklı ortamlarda görülüp görülmediği, gelişim düzeyi ve okul, aile ve arkadaşlık yaşamına etkisi birlikte ele alınır. Aile ve öğretmenlerden alınan bilgiler önemlidir.
Uyku sorunları, kaygı, öğrenme güçlüğü, görme veya işitme problemleri ve başka gelişimsel durumlar dikkat güçlüğüne benzeyen belirtiler oluşturabilir. Bu nedenle internet testi veya tek bir gözlem tanı için yeterli değildir.
DEHB tedavisi nasıl planlanır?
Tedavi çocuğun yaşına, belirtilerin şiddetine, eşlik eden durumlara ve aile koşullarına göre kişiselleştirilir. Psikoeğitim, ebeveyn desteği, okul düzenlemeleri ve gerektiğinde hekim tarafından planlanan ilaç tedavisi birlikte değerlendirilebilir.
İlaç başlama, değiştirme veya bırakma kararı yalnızca yetkili hekimle verilmelidir. Telkin, ses kaydı veya benzeri kişisel gelişim uygulamaları DEHB tedavisi olarak sunulmamalıdır.
Ev ve okul için uygulanabilir düzenlemeler
Tek seferde uzun yönergeler vermek yerine kısa ve açık adımlar kullanmak, görevi küçük parçalara ayırmak ve tamamlanan adımı görünür biçimde işaretlemek yardımcı olabilir. Çalışma alanındaki gereksiz uyaranlar azaltılabilir.
Çocuğu “tembel”, “sorumsuz” veya “yaramaz” olarak etiketlemek sorunu çözmez. Davranış ile çocuğun kişiliğini ayırmak, olumlu davranışı zamanında fark etmek ve okul ile aynı hedefler üzerinde çalışmak daha sağlıklıdır.
Ne zaman hızlı yardım alınmalıdır?
Belirtilere ağır öfke, kendine zarar düşüncesi, ciddi okul reddi, madde kullanımı veya güvenlik riski eşlik ediyorsa değerlendirme ertelenmemelidir. Acil tehlikede 112 veya en yakın acil servise başvurulmalıdır.